NASLOVNA RODOSLOV ISTORIJA SLIKE KONTAKT
 

MILAČIĆI - ISTORIJA

Crnogorsko-Brdsko pleme Kuči naseljava istočni dio Crne Gore, duž državne granice sa Albanijom. Veoma je staro i jedno od najslavnijih crnogorskih plemena, sa prvim pisanim pomenima iz 1455. godine, kada se uz njegovo ime prvi put u istoriji javljaju njegovi nosioci. Te godine 6. septembra Stefan Crnojević je pozvao predstavnike Kuča, Raća, Kupusaca, Mataguža, Kastrata i drugih plemena u manastir Vranjinu, na istoimenom ostrvu, da se zakunu na vjernost Mletačkoj Republici, pod čijim je vazalstvom tada bila država Crnojevića1. Još tada je pleme Kuči predstavljalo jakog političkog činioca i pripadalo je državi Zeti kojom je upravljao Ivan Crnojević.

 U plemenskoj oblasti Kuča, žive jedan pored drugog dva etnička življa: Crnogorci i Albanci. Crnogorci su pravoslavne vjere, osim nekoliko porodica koje su islamske vjeroispovijesti, dok su Albanci katoličke vjere sa samo nekoliko muslimanskih porodica. U plemenske zajednice se organizovao uglavnom hrišćanski narod. Otuda i saradnja, i savezi, arbanaških plemena sa Kučima u borbi protivu Turaka. Godine 1694. Hoti i Kuči su bili u savezu, a u XVIII stoleću Hoti i Klimenti su ne samo pomagali Kučima i Vasojevićima u borbi protivu Turaka već su poslije tog neuspjelog rata Klimenti dijelom i izbjegli iz svog zavičaja.

Drekalovići su najbrojnije bratstvo u Kučima, koje vodi porijeklo od svog praoca Drekala, za koga se pouzdano zna da je živio sredinom XVI vijeka. Iz pregleda istorijskih podataka familije Kastriota, izvjesno se može govoriti da je Drekale potomak slavnog velikaša Đurđa Kastriota–Skenderbega2 (1404 – 1468), savremenika Stefana i Ivana Crnojevića, gospodara Zete3. Otac Skenderbegov Ivan I Kastriot, bio je gospodar Mata. Otac Ivanov Đurađ (Branilo) bio je gospodar Janjine. Kasnije je Skenderbeg bio gospodar ne samo Mata, već je postao i gospodar Kroje, Debra i Birina, tj. Randisije, Tomorista, Misije i zemlje Guonimi do mora. U memoarima Jovana  Muzakija4 o familiji Ivana Kastriota, Skenderbegovog oca, se kaže: „Đed mu Pavle upravljao je oblašću Mate, u zemlji Miridita, a prađed Konstantin oblašću u Tesaliji“.

 Do prisajedinjenja Crnoj Gori, Kuči su živjeli samostalnim plemenskim životom sa vrlo malo spoljašnjeg uticaja. Imali su svoje specifično unutrašnje uređenje sa Narodnom skupštinom kao najvišim organom, koja je birala Vojvodu, kao izvršnu ličnost, sa tradicionalnim pravnim uredbama koje nestaju prisajedinjenjem Crnoj Gori. Svako veće bratstvo imalo je svojega glavara - kneza, koji je zastupao njihove interese.

 Prvi vojvoda Kuča bio je, po predanju, Đurađ Pantov, u XV vijeku, koga je naslijedio sinovac mu Toma, a poslije njega drugi sinovac Nikeza, sin Mare Pantova. Do Drekala je u Kučima jedan vojvoda biran od Peralovića (Stari Kuči), a drugi od Mrnjavčića. Drekale je bio prvi vojvoda koga je sam narod izabrao na skupštini i bio je vojvoda nad cijelim plemenom. Postoje podaci da je u isto vrijeme nazivan vojvodom i Niko Rajičev, ispred Starokuča. Vojvoda Drekale je, kao i njegovi potomci, živio na Kosoru. Vojvodstvo je od Drekala pa do poslije sjedinjenja sa Crnom Gorom, skoro tri stoljeća, bilo neprekidno nasljedno u bratstvu Drekalovića i njegovih potomaka.

Poslije pogibije Drekalove i njegovog sina Nikole (negdje oko 1550.godine), vojvodstvo prelazi na Drekalovog mlađeg sina Lala5 koji je živio do 1637. godine6, kada ga je naslijedio najstariji sin Vujoš. Za Lalevog vremena oni Kuči, koji su do tada bili katolici, postupno prelaze u pravoslavlje. Taj proces je započeo za vrijeme vladike Rufima I (1593 – 1631). Po Erdeljanoviću se to desilo tek poslije 1608. godine a to je period kada su se vojvodi Lalu počeli unuci rađati.7Ako je taj proces započeo za vrijeme Rufima I Boljevića (početak XVII vijeka), kako tvrdi Erdeljanović, Lale je tada imao četiri sina pa su i oni morali biti katolici, a to se opet ne slaže sa predanjem Drekalovića da je Lale prešao u pravoslavlje na dan ženidbe sa, Stanom, sestrom Peja Stanojeva vojvode Bratonoškog. Najvjerovatnije je da je zajednička opasnost od Turaka i poturica natjerala katolike u Kučima da se što tješnje povežu sa pravoslavnom većinom u plemenu.

Po predanju, Lale je izabran za vojvodu sedam godina poslije očeve smrti (Na plemenskom zboru na Gorici u Ublima, kome su radi opšteg dogovora prisustvovali Piperi i Bratonožići), a u istorijskim izvorima se prvi put pominje tek od 1606. godine, „kada je imao tolikog sina da ga je ovaj zastupao na pregovore u Kotoru. Vojvoda lale se pominje i sa sastanaka koji je održan u manastiru Morači 1608. a drugi u Kučima 1613. godine.

Krajem XVI vijeka Kuči su se odrekli plaćanja poreza Turcima i živjeli slobodno.

Prema Marinu Grbičiću (kotorski plemić iz porodice Bolica -1614.), imamo prvi pisani pomen o starešinama kučkog plemena. On je za potrebe Mletačke Republike sačinio popis Skadarskog sandžaka i naveo da Kuči imaju 490 kuća i da mogu imati 1.500 hrabrih i vrlo osvetoljubljivih ratnika, da su im komandanti Lale Drekalov i Niko Rajičev, njegov sinovac, koje je vojvodama imenovao u svojim izvještajima i na početku sedamnaestog vijeka.8

Nakon Lala, za vojvodu Kuči biraju njegovog sina Ilika od čijeg vremena se vojvode biraju samo iz bratstva Drekalovića, i tako redom do posljednjeg vojvode plemena Kuča, Marka Miljanova. Nakon Lalevoga sina Ilika, koji je imao sedam sinova, počinje nagla ekspanzija bratstva Drekalovića. Nastaju nova bratstva koja se nazivaju po Ilikovim sinovima

 Geološki je kučka oblast podijeljena na sjevernu oblast, gdje preovladaju starije stijene i u kojima dominiraju Komovi sa najvećom visinom 2439m i oblast planine Žijevo. To je pravo karsno zemljište, sigurno najdivljiji predio Crne Gore. Od Žijeva prema jugu kučka oblast se spusta stupnjevito sa najmanje tri terasasta dijela sve do najnižeg Meduna i ravnice Doljani.

Čitava sjeverna površina Kuča je dosta siromašna zemljištem za obrađivanje. Jedini veći predio Kuča pogodan za obrađivanje je na jugozapadu (ravnica Doljani).

Pošto je veći dio Kuča karstna površina, to je jako oskudan vodom. Znatne količine vode se nalaze u Fundini i na sjeveru između Brskuta i jezera Rikavac. Klimatski se Kuči mogu podijeliti na tri oblasti: Južni Kuči imaju primorski klimat. Tople vazdušne struje ublažavaju klimu sve do Komova do visine od 1000 metara i na kraju u predjelu Komova vlada surova klima sa dugim i hladnim zimama.

Na istoku se Kuči graniče sa Albanijom, na sjeveru i sjeveroistoku je područje Vasojevića i Plavska oblast, zapadno su Bratonožići i Piperi, a južna granica Kuča je prema gradu Podgorica. Plemenska oblast kučke zemlje iznosi oko 300 km2, sa preko tri hiljade domova i oko 15.000 stanovnika. Inače, administrativno, teritorija Kuča je u sastavu opštine Podgorica. 

Rodonačelnik bratstva Milačića Milo-Milač je trećerođeni sin Ilika Laleva Drekalovića, koji se kao vojvoda svih Kuča pominje do 1648. godine. Najnovija otkrića o istoriji brastva Drekalovića donose: “Uoči i za vrijeme morejskog  rata, svetovne i duhovne starešine u Kučima bili su sinovi Ilika Laleva Drekalovića: Ivan, Petar, Milo-Milač, Mirčeta, Ljako, Vukosav i Vuksan, kao i njihovi sinovi, odnosno sinovci. Njihovo imenovanje za plemenske starješine ukazuje na premoć Drekalovića u odnosu na Stare Kuče iako ih je u to vrijeme bilo 10 -15 odraslih muškaraca“ 9.

Polovinom sedamnaestog vijeka navodi se kao vojvoda Kuča, pored Ilika, i sin mu Ivan, a pominju se Milo-Milač10 i Mirčeta Drekalovići, kao i još neki Kuči, kada su bili nagrađeni od Mlečana jer su im sa svojih 400 ratnika pomogli u borbi protiv Turaka.11

Milo je najprije živio na Kosoru, gdje je i rođen u rodnoj kući predaka Drekalovića.

 Po predanju Milo nije bio oženjen  kada je došao da živi na Uble. Na Ublima se svakako oženio i zasnovao svoju porodicu, u kojoj mu se rodio sin Premo (oko 1670.) i „dosta“ ženske djece, a ovome četiri sina: Boško, Šćepan, Pero i Milovan-Mićo. U istorijskim zapisima plemena Kuča, pominje se Boško Premov za koga danas znamo da je predak Milačića nastalih na sjeveru Dalmacije. Po pisanju dr Valtazara Bogišića na Ublima su pored Prema Milova koji je, po njegovom pisanju, imao tri sina, živjeli i bili oženjeni Šćepan, Pero i najmlađi Milovan-Mićo. Od Boška Premova imamo Milačiće u Biogradu na Moru kao i jedan dio njih koji su prezime vremenom promijenili u Milazzi, Milaci I Milacici.  Od njih se razvilo pet ogranaka Milačića, koji su ostavili brojna potomstva.  Od Vuša Perova koji je, prije oko 210 godina, sa dijelom porodice prešao u Ržaje  su Kalači, islamske vjeroispovijesti.

Kako je  na Ublima porodica rasla i jačala traženi su novi predjeli za naseljenja. Pravac naseljavanja je išao prema Stravču i Brskutu, na području koje je do doseljavanja Milačića pripadalo Bratonožićima.Prvi su sinovi Šćepanovi i Jovan Mićov naselili Kruševi Do. Šćepanovi potomci su se proširivali prema Veljem dolu, a Jovanovi prema Brskutu. 

Boško i Luka Perovi su nešto kasnije naselili Dubaje i podijelili ga na Gornje i Donje. U Gornjim Dubajama je ostao Luka, a u Donjim Boško.

 Predio koji su naselili Milačići od tada pripada Kučima. Mada udaljeni od svojih bratstvenika u Kučima, zadržali su sve osobine i navike svoga plemena i održavali jake bratstveničke veze, ali ne i službene jer su pripadali, po organizaciji svih društvenih i službenih institucija, kapetaniji Bratonožića, na čijem je čelu od osnivanja bio pop i plemenski kapetan Đoko Ljakićev Milačić. Milačići su, prirodno, gravitirali Brskutu gdje su imali svoju opštinu, školu, crkvu i groblje.

Osim Kruševog Dola i Dubaja, veliko naselje Milačića je Veruša gdje su prvi doselili potomci Šćepanovih sinova,.

Intezivno iseljavanje Milačića sa svojih područja se desilo u drugoj polovini XIX vijeka nakon „Zakona o naseljavanju u Srbiju“ od 3. januara 1880. godine, pa je samo u 1889. godine iz Crne Gore pošlo 10.924 emigranata u susjedne i druge zemlje.

Literatura:

  • Istorija Crne Gore, izdanje 1975. godine
  • Istorija Crne Gore, D. Živković, izdanje 1988.godine
  • Marin Barleci, kanonik , hroničar Đerđ Kastriota, izdate u Rimu 1508.godine
  • Marko Miljanov, djela, izdanje 1967.godine
  • Rašović Marko, „Pleme Kuči“ , Narodna knjiga, Beograd 1963.
  • Rastislav Petrović,„Pleme Kuči 1684 -1796“, Narodna knjiga, Beograd, 1981
  • Dr Valtazar Bogišić:” Prilozi za istoriju crnogorskih plemena - Cavtat”



1 Rašović Marko, „Pleme Kuči“ , Narodna knjiga, Beograd 1963.

2 Na turskom Iskender, po Aleksandru Makedoskom, koji je bio jako cijenjen na dvoru Osmanlija

3 Portfirogenit kaže da je naseljavao Slovene u prazne zemlje, a to su oblasti uglavnom od rijeke Cetine do Sera,  što znači da su se sa njima graničili samo Grci sa južne strane. Jovan Muzzaki naziva ovu teritoriju“de imperio Sklavonie“, imperija Slovena.

4 Albanski velikaš i savremenik Đerđa Kastriota

5 Kasnijom transkripcijom je ime Ljalje prešlo u Lale. Lale je najprije bio oženjen od Kastriota i imao je sina Vuka koji je bio katolik pa je kasnije prešao u islam i od njega su Turkovići.

6 Rastislav Petrović-„„Pleme Kuči 1684-1796“,“ :U ponovnim napadu Turaka 1637. Kučima  su poginuli tri glavna glavara sa trideset njihovih ratnika dok je ranjeno 24 pa se pleme za kratko predalo Turcima

7 Erdeljanovic, Pleme Kuči, Bratonožići, Piperi“

8 Stevan Dučić, Pleme Kuči- život i običaji, Beograd 1931.

9 Rastislav Petrović,Pleme Kuči, pleme Kuči1684 -1796, narodna knjiga –Beograd, 1981

10 Milač – stina - stijena; na govornim područjima od Kuča, Dalmacije i njenog zaleđa (prostor dominacije tadašnje Mletačke Republike), označava veliku monolitnu stijenu na brdovitom uzvišenju.

11U tom se dokumentu iz 1658.  nabrajaju sedam kučkih glavara kojima Mletačka Republika daje po četiri dukata plate. Vrijedno je napomenuti da je i bratonoški vojvoda, Pejo Stanojev, iste godine primao platu od Mletačke Republike, kao njen saveznik.